της Δέσποινας Κουτσούμπα
Αρχαιολόγος στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟ

Facebook, 23/8/2026

Στο ΥΠΠΟ τον Αύγουστο υπάρχουν πάντα ειδήσεις (και γενικά στις διακοπές, γιατί τότε υπογράφονται οι “καλές οι συμβάσεις” στο ΥΠΠΟ).

Μετά την εταιρεία της ορθοδοντικού και του στελέχους του Πρώτου Θέματος, που θα χρεώνει 1 ευρώ την τουαλέτα και 2 ευρώ το λόκερ στην Ακρόπολη, τώρα έχουμε την Space (Μανωλόπουλος) και τη Radiant (Βουβάκης) που παίρνουν όλα τα πωλητήρια των αρχαιολογικών χώρων! Στις 14/8/2026 υπογράφηκε η σύμβαση για 27 πωλητήρια τα οποία ο ΟΔΑΠ δίνει σε ιδιωτική εταιρεία για να τα διαχειρίζεται για 6+6 χρόνια, με ενοίκιο 50.600 ευρώ. Μεταξύ αυτών “χρυσωρυχεία” όπως το νέο πωλητήριο της Ακρόπολης, της Κνωσού, των Δελφών, των Μυκηνών, των Αιγών. Δηλαδή πωλητήρια που βρίσκονται σε προνομιακή θέση και χτίστηκαν στις θέσεις αυτές από το ΥΠΠΟ (κανένας ιδιώτης δεν θα μπορούσε να ανοίξει κατάστημα στην είσοδο της Ακρόπολης, των Δελφών ή των Μυκηνών!), επειδή ήταν του ΥΠΠΟ. Και εννοείται τα πωλητήρια τα δίνουμε “του κουτιού”, είναι αυτά που έχουν φτιαχτεί ή ανακατασκευαστεί ή πρόκειται να κατασκευαστούν (ναι, έκαναν διαγωνισμούς και για τα μελλοντικά πωλητήρια πριν περάσει το καλοκαίρι, μην τύχαινε να πάει για εκλογές ο Μητσοτάκης και δεν είχαν εκτελεστεί όλα τα συμβόλαια!).

Να σημειώσουμε ότι και σε όλους τους προηγούμενους διαγωνισμούς, που βγήκαν μεμονωμένα και όχι συγκεντρωτικά, από το πωλητήριο στο ανθοπωλείο της Βουλής μέχρι το πωλητήριο στο Μουσείο ΜΣ στο Παύλου Μελά της Θεσσαλονίκης (το οποίο δεν έχει κόσμο και σύντομα θα δείτε την εταιρεία να το κλείνει, όπως ο “Γρήγορης” έκλεισε τα αναψυκτήρια που δεν είχαν κέρδος, που δήθεν ήταν υποχρεωμένος να τα έχει ανοιχτά με βάση τη σύμβαση, αλλά ποιος ασχολείται;) επίσης τα πήρε όλα η ίδια ένωση εταιρειών Space-Radiant. Μάλιστα ίδρυσαν και μια νέα εταιρεία, την Ελληνικά Αναμνηστικά ΑΕ, για να τα διαχειρίζεται. Τώρα θα μου πείτε τι ξαφνικό ενδιαφέρον έπιασε ειδικά τη Space, που διαχειρίζεται εκ. ευρώ ψηφιακών έργων του δημοσίου και είναι ανακατεμένη μέχρι και σε αμυντικά έργα (και θα φάει και από το ReArm προφανώς) να ασχοληθεί με καταστήματα και εμπόριο; Περίεργο; Όχι, αν κανείς ψάξει τις φωτογραφικές διατάξεις στις συμβάσεις, καθώς και προηγούμενες συμβάσεις των ίδιων εταιρειών με το ΥΠΠΟ και το υπόλοιπο δημόσιο. Και κυρίως αν συνειδητοποιήσει για πόσα εκ. κέρδη μιλάμε το χρόνο!

Τα πωλητήρια του ΟΔΑΠ δεν είναι απλό πράγμα: είναι η τελευταία εικόνα του επισκέπτη από τον αρχαιολογικό χώρο ή το μουσείο που επισκέπτεται, είναι το αναμνηστικό που θα πάρει μαζί του, είναι η εικόνα που το ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού θέλει να δώσει στους επισκέπτες, και βέβαια είναι και έσοδα.
Ως τώρα τα διαχειριζόταν ο ΟΔΑΠ (παλιότερα το ΤΑΠ) και τα προϊόντα που πουλούσαν εκεί είχαν την σφραγίδα του ΤΑΠ και τώρα του ΟΔΑΠ, ως εγγυημένα από το ελληνικό ΥΠΠΟ. Ήξερε ο επισκέπτης ότι παίρνει κάτι που ήταν επιστημονικά και ποιοτικά ελεγμένο -αλλιώς υπάρχουν και τα καταστήματα με αναμνηστικά στην Πλάκα και γύρω από κάθε αρχαιολογικό χώρο. Τώρα δεν τα παραδίδουμε απλώς στον ιδιώτη (στον ίδιο ιδιώτη όλα) αλλά του δίνουμε και την δυνατότητα να πουλάει από εκεί και προϊόντα που θα είναι δικής του έμπνευσης και παραγωγής, κάποια από αυτά και με τη βούλα του ΟΔΑΠ. Ποια είναι η (τεράστια) διαφορά; Ότι το ΤΑΠ πριν και ο ΟΔΑΠ τώρα σχεδίαζαν προϊόντα με κριτήριο την εικόνα του επισκέπτη για την χώρα. Η ιδιωτική εταιρεία μπορεί κάλλιστα να σχεδιάζει με κριτήριο το εμπορικό κέρδος.
Άρα: νέες εγκαταστάσεις πληρωμένες από το δημόσιο, εγγυημένη τεράστια πελατεία, σφραγίδα του κράτους, σίγουρο κέρδος, όλα αυτά μαζί αποδίδονται μέσα στο κατακαλόκαιρο σε ένωση εταιρειών που η μία έχει ειδική σχέση με το ΥΠΠΟ και η άλλη έχει ειδική σχέση με την οικογένεια Μητσοτάκη, μέσα από διαγωνισμούς που είχαν μόνο έναν ανάδοχο (όπως και αυτός του “Γρηγόρη” άλλωστε). Τι κάνει νιάου νιάου στα κεραμίδια;

Ευτυχώς ξεκαθάρισε η Λ. Μενδώνη στη Βουλή, όταν συζητιόταν η ΑΕ Εμπορίας Πολιτισμού ότι “δεν ξεπουλιέται η πολιτιστική κληρονομιά” γιατί “η κυριότητα των μνημείων παραμένει στο ελληνικό δημόσιο”. Εντωμεταξύ αυτό είναι γραμμένο στο Σύνταγμα, δεν μπορεί να δώσει καμία Μενδώνη τους αρχαιολογικούς χώρους σε ιδιώτες, δεν είναι ότι μας έκανε καμιά χάρη. Όμως, έτσι ακριβώς είναι οι καλές ιδιωτικοποιήσεις: ο ιδιώτης δεν θέλει κανέναν αρχαιολογικό χώρο, που έχει τόσο κόστος συντήρησης, αποκατάστασης και λειτουργίας. Ο ιδιώτης πάντα θέλει αυτό που του δίνει τις εισπράξεις. Το υπόλοιπο άλλωστε το διαχειρίζεται το δημόσιο ώστε ο ιδιώτης να έχει σίγουρα κέρδη.
Αναψυκτήρια, πωλητήρια και WC στους χώρους με τεράστια επισκεψιμότητα (την οποία έχει δημιουργήσει διαχρονικά η Αρχαιολογική Υπηρεσία με έξοδα του ελληνικού λαού), σε μια “εκλεκτή” εταιρεία. Τι κάνει νιάου νιάου στα κεραμίδια;

Στη φωτογραφία διαφημιστική ανάρτηση για τις εταιρείες που αναλαμβάνουν τα πωλητήρια του ΟΔΑΠ, από εταιρικό σάιτ, που επέλεξε να την διακοσμήσει με φωτογραφία από κατάστημα με αναμνηστικά στο Μοναστηράκι, και όχι βέβαια από τις παραγωγές του ΟΔΑΠ, που είναι άλλης ποιότητας (ως τώρα). Η επιλογή αυτή του σάιτ όμως δεν είναι λάθος, είναι εικόνα από το μέλλον… Τσολιαδάκια στην Ακρόπολη; Αν πουλάνε γιατί όχι; Μήπως να συστηματοποιήσουμε και το δρώμενο με το Μπόλυγουντ ή θα περιμένουμε την ίδρυση της ΑΕ για να το κάνει αυτό;

Πηγή: Η ανάλυση αυτή πρωτοδημοσιεύτηκε στον προσωπικό λογ/σμό της Δέσποινας Κουτσούμπα στο Facebook.