Οι ολιγάρχες εταιρειών αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο τόσο στην προμετωπίδα της πολιτικής ζωής διεθνώς ως παρουσίες, όσο και στη διαμόρφωση μείζονος σημασίας πολιτικών.

του Θέμη Τζήμα
Δικηγόρου, δρα δημοσ. δικαίου και πολιτικής επιστήμης ΑΠΘ

Κοσμοδρόμιο, 18/05/2026

Το γεγονός ότι η εταιρεία Palantir είναι μια από τις πλέον μισητές παγκοσμίως δεν είναι κάτι καινούριο. Το γεγονός επίσης ότι αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για εγκληματικά και αυταρχικά καθεστώτα διεθνώς όπως και για σχετικές πρακτικές, επίσης δεν αποτελεί τίποτα καινούριο. Αυτό το οποίο έχει ενδιαφέρον είναι ότι καθώς η προεδρία Τραμπ, επιταχύνει και συμπυκνώνει τον ήδη πριν από αυτήν, εξελισσόμενο εκφασισμό, τόσο για λόγους υλικούς (κατεξοχήν για αυτούς) όσο και ιδεολογικούς, οι CEO’s ολιγάρχες των εν λόγω εταιρειών αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο τόσο στην προμετωπίδα της πολιτικής ζωής διεθνώς ως παρουσίες, όσο και στη διαμόρφωση μείζονος σημασίας πολιτικών.

Το πρώτο και βασικότερο στοιχείο συνίσταται στο ότι οι εταιρείες νέων τεχνολογιών (ή εκείνες οι οποίες εμφανίζονται ως τέτοιες) πρωταγωνιστούν στη διόγκωση της φούσκας (των εταιρειών) της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), λαμβάνοντας πακτωλούς κρατικού χρήματος των ΗΠΑ όπως και επενδυτικών κεφαλαίων από καθεστώτα δορυφορικά προς τις ΗΠΑ.

Η εξέλιξη της ΤΝ με δραματικώς γρήγορους ρυθμούς ταυτίζεται πια με την πολεμική τεχνολογία. Η γενοκτονία στη Γάζα, όπως και το έγκλημα στο Δημοτικό Σχολείο της MINAB στο Ιράν, φέρουν τη σφραγίδα (και) των εν λόγω εταιρειών. Οι εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας όπως η Anduril Industries, οδεύουν σε αποτίμηση 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων, παρά την προβλεπόμενη απώλεια 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων το 2026, τις αστοχίες προϊόντων και τις αποτυχίες παράδοσης. Ομοίως, οι τιμές των μετοχών της Palantir έχουν αυξηθεί από τότε που ανέλαβε την εξουσία η κυβέρνηση Τραμπ και, μετά την αρχική άνοδο, παρέμειναν σχετικά σταθερές, παρόλο που υπάρχει ευρεία αναγνώριση στις αγορές ότι η μετοχή είναι σημαντικά υπερτιμημένη (αν όχι μια μετοχή meme συνολικά -δηλαδή, μια μετοχή που κερδίζει μέρος της αποτίμησής της μέσω της φήμης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης).

Όλα αυτά εν πολλοίς είναι το αποτέλεσμα ενός πολύ καλά σχεδιασμένου σόου, κατά τα ειωθότα στις ΗΠΑ, με τους ολιγάρχες-CEO’s να εμφανίζονται στο ρόλο υπερηρώων ή υπέρ-κακών αλλά σε κάθε περίπτωση ως μια ελίτ ειδημόνων, ενώ στην πραγματικότητα πολλοί (θα αποδειχτεί ότι) είναι κατά βάση απατεώνες.

Σε αυτό το πλαίσιο, Palantir, σε μια ανάρτησή της στο X, συνοψίζει 22 βασικά σημεία από τη δημοσίευση του 2025 των Άλεξ Καρπ και Νικόλα Ζαμίνσκα (Alex Karp και Nichola Zaminska) “The Technological Republic”. Σε στυλ Darth Vader, η εταιρεία επαναλαμβάνει κοινοτοπίες μεν, εξόχως κατατοπιστικές δε, ως προς τη δυστοπία την οποία προωθεί ο εκφασιζόμενος νεοφιλελευθερισμός-ιμπεριαλισμός (και όχι απλώς ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ). Παρεμπιπτόντως, το εν λόγω βιβλίο είχε λάβει τεράστια δημοσιογραφική κάλυψή, παρότι μάλλον πρόκειται για μια θολή, συντηρητική καταγραφή.

Όπως μας λέει λοιπόν η Palantir, μεταξύ άλλων: «Η Silicon Valley οφείλει ένα ηθικό χρέος στη χώρα που κατέστησε δυνατή την άνοδό της. Η ελίτ των μηχανικών της Silicon Valley έχει υποχρέωση να συμμετάσχει στην άμυνα του έθνους… 3. Το δωρεάν email δεν αρκεί. Η παρακμή μιας κουλτούρας ή ενός πολιτισμού, και μάλιστα της άρχουσας τάξης του, θα συγχωρεθεί μόνο εάν αυτή η κουλτούρα είναι ικανή να προσφέρει οικονομική ανάπτυξη και ασφάλεια για το κοινό. 4. Τα όρια της ήπιας δύναμης, της ρητορικής και μόνο, έχουν αποκαλυφθεί. Η ικανότητα των ελεύθερων και δημοκρατικών κοινωνιών να επικρατήσουν απαιτεί κάτι περισσότερο από ηθική έκκληση. Απαιτεί σκληρή ισχύ και η σκληρή ισχύς σε αυτόν τον αιώνα θα βασίζεται σε λογισμικό. 5. Το ερώτημα δεν είναι αν θα κατασκευαστούν όπλα τεχνητής νοημοσύνης. Είναι ποιος θα τα κατασκευάσει και για ποιο σκοπό. Οι αντίπαλοί μας δεν θα σταματήσουν σε θεατρικές συζητήσεις σχετικά με τα πλεονεκτήματα της ανάπτυξης τεχνολογιών με κρίσιμες στρατιωτικές εφαρμογές και εφαρμογές εθνικής ασφάλειας. Θα προχωρήσουν. 6. Η εθνική θητεία πρέπει να είναι καθολικό καθήκον. Θα πρέπει, ως κοινωνία, να εξετάσουμε σοβαρά το ενδεχόμενο να απομακρυνθούμε από μια αποκλειστικά εθελοντική δύναμη και να πολεμήσουμε στον επόμενο πόλεμο μόνο εάν όλοι μοιραστούν τον κίνδυνο και το κόστος.

7. Εάν ένας πεζοναύτης των ΗΠΑ ζητήσει ένα καλύτερο τουφέκι, θα πρέπει να το κατασκευάσουμε. Και το ίδιο ισχύει και για το λογισμικό. Θα πρέπει ως χώρα να είμαστε σε θέση να συνεχίσουμε μια συζήτηση σχετικά με την καταλληλότητα της στρατιωτικής δράσης στο εξωτερικό, παραμένοντας ακλόνητοι στη δέσμευσή μας προς εκείνους που έχουμε ζητήσει να μπουν σε κίνδυνο. 8. Οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν χρειάζεται να είναι ιερείς μας. Κάθε επιχείρηση που θα αποζημίωνε τους υπαλλήλους της με τον τρόπο που η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αποζημιώνει τους δημόσιους υπαλλήλους θα δυσκολευόταν να επιβιώσει… 12. Η πυρηνική εποχή τελειώνει. Μια εποχή αποτροπής, η πυρηνική εποχή, τελειώνει και μια νέα εποχή αποτροπής που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη πρόκειται να ξεκινήσει. 13. Καμία άλλη χώρα στην ιστορία του κόσμου δεν έχει προωθήσει προοδευτικές αξίες περισσότερο από αυτήν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέχουν πολύ από το να είναι τέλειες. Αλλά είναι εύκολο να ξεχάσουμε πόσες περισσότερες ευκαιρίες υπάρχουν σε αυτή τη χώρα για όσους δεν είναι κληρονομικές ελίτ από ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο έθνος στον πλανήτη.

14. Η αμερικανική ισχύς κατέστησε δυνατή μια εξαιρετικά μακρά ειρήνη. Πάρα πολλοί έχουν ξεχάσει ή ίσως θεωρούν δεδομένο ότι σχεδόν ένας αιώνας κάποιας εκδοχής ειρήνης έχει επικρατήσει στον κόσμο χωρίς στρατιωτική σύγκρουση μεγάλων δυνάμεων. Τουλάχιστον τρεις γενιές – δισεκατομμύρια άνθρωποι και τα παιδιά τους και τώρα τα εγγόνια τους – δεν έχουν γνωρίσει ποτέ έναν παγκόσμιο πόλεμο. 15… Μια παρόμοια και άκρως θεατρική δέσμευση στον ιαπωνικό πασιφισμό, εάν διατηρηθεί, θα απειλήσει επίσης να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στην Ασία. 17. Η Silicon Valley πρέπει να διαδραματίσει ρόλο στην αντιμετώπιση του βίαιου εγκλήματος. Πολλοί πολιτικοί σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ουσιαστικά σηκώσει τους ώμους όταν πρόκειται για βίαιο έγκλημα, εγκαταλείποντας κάθε σοβαρή προσπάθεια αντιμετώπισης του προβλήματος ή ανάληψης οποιουδήποτε κινδύνου με τις εκλογικές τους περιφέρειες ή τους δωρητές τους για να βρουν λύσεις και πειράματα σε αυτό που θα έπρεπε να είναι μια απελπισμένη προσπάθεια να σωθούν ζωές. 21. Ορισμένοι πολιτισμοί έχουν σημειώσει ζωτικές προόδους. Άλλοι παραμένουν δυσλειτουργικοί και οπισθοδρομικοί. Όλοι οι πολιτισμοί είναι πλέον ίσοι. Η κριτική και οι αξιολογικές κρίσεις απαγορεύονται. Ωστόσο, αυτό το νέο δόγμα αποκρύπτει το γεγονός ότι ορισμένοι πολιτισμοί και μάλιστα υποκουλτούρες . . . έχουν δημιουργήσει θαύματα. Άλλα έχουν αποδειχθεί μέτρια, και χειρότερα, οπισθοδρομικά και επιβλαβή. 22. Πρέπει να αντισταθούμε στον ρηχό πειρασμό ενός κενού και κούφιου πλουραλισμού. Εμείς, στην Αμερική και ευρύτερα στη Δύση, τον τελευταίο μισό αιώνα αντισταθήκαμε στον ορισμό των εθνικών πολιτισμών στο όνομα της συμμετοχικότητας. Αλλά συμπερίληψη σε τι;»

Προφανώς πρόκειται για ένα δημοσιοσχετίστικο κόλπο της Palantir. Δεν διαθέτει ούτε συνοχή, ούτε κάτι καινούριο λέει. Τα περί ηθικού χρέους θυσίας προς το έθνος, η ανάγκη για στρατιωτική προσπάθεια ως μονοπάτι προς την ελευθερία και την ειρήνη, η ανάγκη για επιβίωση της Δύσης, η ελαχίστως υποκρυπτόμενη έκκληση σε διαχωρισμό μεταξύ των πολιτισμών μεταξύ ανωτέρων και κατωτέρων, σε συνδυασμό φυσικά με την απαίτηση για περισσότερα, πολύ περισσότερα λεφτά δεδομένου ότι η νέα αποτροπή όπως υποστηρίζει χτίζεται πάνω στην ΤΝ και όχι στα πυρηνικά, αποτελούν κοινά στοιχεία ενός ψευδό- πατριωτικού λόγου, κομμένου και ραμμένου στις ανάγκες των υπέρ- πλουσίων κρατικοδίαιτων, που έχει καλλιεργηθεί εδώ και αρκετά χρόνια και ειδικότερα στον αμυντικό τεχνολογικό χώρο. Ωστόσο, η διαρκής επανακυκλοφορία και διάδοση των εν λόγω προσεγγίσεων, ενδεδυμένων μάλιστα με τον μανδύα της αυθεντίας, είναι κρίσιμη ως προς τη διαμόρφωση μιας κοινής γνώμης, όχι μόνο εθνικής αλλά διεθνούς, η οποία από ένα σημείο και μετά τις θεωρεί μονόδρομο.

Δεν είναι διόλου τυχαίες δε, οι ομοιότητες με τον φουτουριστικό λόγο και ειδικότερα με τις πτυχές του που εντοπίζονται στον πυρήνα του φασισμού κατά τον μεσοπόλεμο. Πόλεμος, τεχνολογία, πολύ μεγάλο κεφάλαιο και στρατιωτική θυσία των πολλών (και φτωχών) για το μεγαλείο του έθνους. Από όλα έχεις ο μπαχτσές του εκφασισμού.

Οι ισχυρισμοί δεν έχουν κανένα ιστορικό βάθος και επίσης αναπαράγουν μια πολιτική απόλυτης καχυποψίας μεταξύ των κρατών, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε περαιτέρω στρατιωτικοποίηση και σε επίταση των συγκρούσεων. Πρόκειται για την πορεία προς έναν κατακλυσμιαίο, ολοκληρωτικό πόλεμο, η οποία δεν αποτελεί ατύχημα φυσικά αλλά επιδίωξη καθώς εκεί είναι που εντοπίζονται τα πολλά λεφτά. Παρεμπιπτόντως η εποχή των πυρηνικών δεν έχει τελειώσει καθότι αποτελούν το ύστατο μέσο αποτροπής, όπως δεν έχει τελειώσει η εποχή του χάλυβα. Ωστόσο όλα όσα λένε και γράφουνε τέτοιες εταιρείες ακούγονται πολύ εντυπωσιακά, είναι πολύ βολικά στο πλαίσιο του εκφασισμού και το κυριότερο: φέρνουν πολλά λεφτά ώστε να μην σκάσει η φούσκα των εταιριών της ΤΝ.

Με άλλα λόγια, η φήμη και η διασημότητα συγχέεται με τη γνώση και με την αυθεντία. Πρόσωπα τα οποία δεν έχουν καμία εμπειρία από την πολιτική ή τις διεθνείς σχέσεις, καμία αντίληψη περί διοίκησης και της πλειοψηφίας εξ ημών και των ζωών μας ομιλούν ωσάν να γνωρίζουν και λαμβάνονται σοβαρά υπόψη. Επειδή δε, οι απόψεις τους εκφέρονται σαν να είναι αντισυστημικές (ενώ αποτελούν τον πυρήνα των φαντασιώσεων του βαθέος κατεστημένου) και σαν να περιέχουν κάποιον υψηλό βαθμό γνώσης για μυστικά τα οποία όλοι εμείς αγνοούμε, πουλιούνται εν είδει «σκοτεινού ευαγγελίου». Επιχειρούν και πετυχαίνουν να μας έλξουν στη δυστοπία την οποία κατόπιν μας πουλούνε με πανάκριβα συμβόλαια τα οποία δια των κυβερνήσεων πληρώνουμε εμείς οι ίδιοι (δηλαδή οι πολλοί, προετοιμαζόμενοι ως θύματα των πολέμων τους).

Αυτό το κατεστημένο, (και) με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνει τις ζωές μας. Η σύμφυση ΤΝ και οπλικών συστημάτων έχει πραγματικές συνέπειες οι οποίες ξεκινούν από τα εγκλήματα πολέμου και την από- ανθρωποποίηση του πολέμου, ενώ εν δυνάμει φτάνουν έως τον πυρηνικό όλεθρο. Η προσφυγή στην κατάργηση κάθε έννοιας ουσιαστικής συνεννόησης στο διεθνές περιβάλλον προς την κατεύθυνση μιας ρατσιστικής και εκφασισμένης στρατιωτικής ισχύος, απλώς εγγυάται ολοκαυτώματα.

Στην Επιχείρηση «Epic Fury» είδαμε τι μπορούν να κάνουν τα συστήματα με δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης όσον αφορά την ταχύτητα και την κλίμακα στόχευσης, ενώ και η Palantir διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Παρεμπιπτόντως και παρόλα αυτά, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, ηττώνται.

Με άλλα λόγια, βλέπουμε πολλές υποσχέσεις (κατά βάση δυστοπικές και εντελώς καταστροφικές εφόσον υλοποιηθούν) αλλά και πολλή απάτη προς όφελος των ολιγαρχών CEOs.

Πρόκειται για άλλη μια υπόμνηση της αξίας των αγώνων των ίδιων των εργαζομένων και των πολιτών εναντίον των μεγάλων εταιρειών και της ολιγαρχικής δομής των οικονομιών μας. Υπάλληλοι της Palantir έχουν αρχίσει να διαφωνούν με τις εταιρικές πολιτικές, αναρωτώμενοι αν τελικώς αυτοί είναι οι «κακοί» της υπόθεσης , ενώ σε μια πρόσφατη επιστολή που εστάλη στον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Alphabet, Sundar Pichai, εκατοντάδες ερευνητές τεχνητής νοημοσύνης υποστήριξαν ότι τα εργαλεία που κατασκευάζουν «κάνουν λάθη» και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν με «απάνθρωπους ή εξαιρετικά επιβλαβείς τρόπους», καλώντας τον Pichai να αρνηθεί να διαθέσει τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης της Google για διαβαθμισμένες υποθέσεις του Υπουργείου Άμυνας. Η επιστολή των εργαζομένων της Google κλείνει με την αναγνώριση των τρεχουσών βλαβών της τεχνητής νοημοσύνης. Γράφουν ότι «ανθρώπινες ζωές χάνονται ήδη και οι πολιτικές ελευθερίες τίθενται σε κίνδυνο στο εσωτερικό και στο εξωτερικό από τις καταχρήσεις της τεχνολογίας στην οποία παίζουμε βασικό ρόλο στην οικοδόμηση».

Την ίδια στιγμή και για αυτούς τους λόγους η ήττα των ΗΠΑ και του Ισραήλ και στο πεδίο της μάχης είναι κομβική. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη υπηρεσία στον πλανήτη αλλά και στον ίδιο τους τον λαό.

Πηγή: Κοσμοδρόμιο