Δέκα Χρόνια Μετά, η Δικαίωση μιας “Καρκινικής” Πραγματικότητας: Η Παγίδα της Καμπύλης C

του Σπύρου Στάλια
Οικονομολόγου Ph.D

Εισαγωγή: 2016, Δέκα Χρόνια Μετά  η Πρόβλεψη  Έγινε Βίωμα

Απρίλιος 2016. Πριν από ακριβώς μία δεκαετία, σε μια παρέμβασή μου[1], είχα επιχειρήσει να αναδείξω μια θεμελιώδη αλήθεια που το ευρωπαϊκό ιερατείο προσπερνούσε εσκεμμένα: τη δομική ασυμβατότητα μεταξύ των διαφορετικών μορφών αύξησης και ανάπτυξης, όπως τις διατύπωσε η Margrit Kennedy στο κλασικό της έργο Interest and Inflation Free Money[2].

Έγραφα τότε για την Καμπύλη C, την καμπύλη που εκφράζει τον ανατοκισμό και την εκθετική αύξηση του τοκοφόρου χρέους:

«Η καμπύλη C έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στη φύση όταν εμφανίζεται, είναι συνυφασμένη με τον γρήγορο θάνατο ή αν εφαρμοστεί συνειδητά από τους ανθρώπους σαν μορφή ανάπτυξης, φέρνει καθολική καταστροφή. Η μορφή της καμπύλης C απεικονίζει την ανάπτυξη του καρκίνου στον άνθρωπο. Καθώς εμφανίζεται, σε λίγο χρόνο αναπτύσσεται, ξεπερνά τις καμπύλες Α και Β, και η ανάπτυξη του μετά είναι τόσο γρήγορη στο χρόνο, που γίνεται παράλληλη του κάθετου άξονα, και καταστρέφει στο τέλος τον φορέα. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται εκθετική αύξηση στο χρόνο των καρκινικών κυττάρων ή εκθετική αποσύνθεση του ανθρώπου στο χρόνο που πάσχει από αυτόν.»

Σήμερα, δέκα χρόνια μετά, η ανάλυση της Kennedy —αλλά και η δική μου βαθιά πίστη σε αυτήν— δικαιώνεται πλήρως και αμείλικτα. Η Ελλάδα δεν βιώνει μια απλή δημοσιονομική στενότητα, αλλά τη σταδιακή οργανική της αποσύνθεση, καθώς το «καρκίνωμα» του εκθετικού χρέους τρέφεται από τις σάρκες της πραγματικής παραγωγικής βάσης.

Τι να εννοούσε άραγε ο σοφός άνδρας όταν έλεγε ότι «ο σύνθετος τόκος (τα πανωτόκια) είναι το 8ο θαύμα του κόσμου· όποιος τον αντιλαμβάνεται τον εισπράττει και όποιος δεν τον καταλαβαίνει τον πληρώνει»;

1. Οι Τρεις Καμπύλες της Ζωής και της Οικονομίας

Για να κατανοήσουμε πώς οδηγήθηκε η πατρίδα μας στη σημερινή κατάσταση, αρκεί να θυμηθούμε τις τρεις μορφές ανάπτυξης μέσα στον χρόνο, όπως αποτυπώνονται στο θεμελιώδες διάγραμμα των τύπων ανάπτυξης:

• Η Καμπύλη Α (Natural curve / Φυσική Ανάπτυξη): Απεικολίζει τη φυσική εξέλιξη κάθε ζωντανού οργανισμού και φυσικού συστήματος. Ο άνθρωπος αναπτύσσεται μέχρι τα 20–21 του χρόνια και στη συνέχεια η ανάπτυξή του σταθεροποιείται οριζόντια, συνεχίζοντας τη ζωή του με ποιοτικές διαφοροποιήσεις εντός των φυσικών ορίων.
• Η Καμπύλη Β (Linear curve / Πραγματική Παραγωγή): Δείχνει τη δυνητική, πραγματική οικονομική ανάπτυξη. Με δεδομένους ανθρώπινους και φυσικούς πόρους και την επικρατούσα τεχνολογία, η παραγωγή αυξάνεται με γραμμική ή αριθμητική πρόοδο.
• Η Καμπύλη C (Exponential curve / Εκθετική Αύξηση): Στη βιολογία, η μορφή αυτή ταυτίζεται με την ανάπτυξη του καρκίνου. Εμφανίζεται, επιταχύνεται βίαια, ξεπερνά τις καμπύλες Α και Β, γινόμενη σχεδόν παράλληλη με τον κάθετο άξονα, και στο τέλος καταστρέφει τον φορέα. Στην οικονομία, η Καμπύλη C εκφράζει τον ανατοκισμό και την εκθετική συσσώρευση του χρέους.

Σχήμα 1: Η μαθηματική και βιολογική ασυμβατότητα των τριών καμπυλών (Basic Types of Growth Patterns). Η φύση αναπτύσσεται ομαλά και σταθεροποιείται (A – Natural curve), η παραγωγή αυξάνεται γραμμικά (B – Linear curve), ενώ ο ανατοκισμός του χρέους εκτοξεύεται εκθετικά (C – Exponential curve). Όταν η πολιτική λιτότητας τσακίζει την Καμπύλη Β, η Καμπύλη C απορροφά ολόκληρο τον εθνικό πλούτο.

Όταν η πραγματική παραγωγή μιας χώρας καθηλώνεται στην Καμπύλη Β (ή συμπιέζεται ακόμα χαμηλότερα λόγω της πολιτικής της λιτότητας), ενώ οι απαιτήσεις των πιστωτών τοκίζονται με βάση τους κανόνες της Καμπύλης C, το αποτέλεσμα δεν είναι οικονομική προσαρμογή· είναι ο μαθηματικά βέβαιος θάνατος του φορέα.

Για να κατανοηθεί το μέγεθος της παγίδας, αρκεί ο «Κανόνας του 72»: διαιρώντας το 72 με το επιτόκιο, βλέπουμε πόσο γρήγορα διπλασιάζεται ένα χρέος. Με επιτόκιο 6%, το χρέος διπλασιάζεται σε 12 χρόνια· με επιτόκιο 12%, σε μόλις 6 χρόνια! (O κανόνας του 72 (Rule of 72) είναι ένας απλός, εμπειρικός μαθηματικός τύπος που χρησιμοποιείται στα χρηματοοικονομικά για να υπολογίσεις σε πόσα χρόνια θα διπλασιαστεί μια επένδυση, με βάση ένα σταθερό ετήσιο επιτόκιο ανατοκισμού. Στο τέλος αυτού του κειμένου σας έχω δυο ενδιαφέρουσες ιστορίες για την κατανόηση του ανατοκισμού του χρέους).

2. Ο Λογαριασμός της 25ετίας: Η Αριθμητική της Υποτέλειας

Από το 2000 έως σήμερα, το πολιτικό κατεστημένο διακηρύσσει τη σωτηρία της χώρας μέσα στο σκληρό νόμισμα. Ποια είναι όμως η σκληρή αριθμητική αυτού του τετάρτου του αιώνα;

• Ο Φόρος Υποτελείας του Δημοσίου Χρέους: Από την είσοδο στο ευρώ μέχρι σήμερα, η Ελλάδα έχει καταβάλει αποκλειστικά για τόκους δημοσίου χρέους πάνω από 230 δισεκατομμύρια ευρώ. Πληρώσαμε, δηλαδή, σε ξένους πιστωτές ένα ποσό μεγαλύτερο από ολόκληρο το σημερινό ετήσιο ΑΕΠ της χώρας!
• Το Παράδοξο του Χρέους: Το 2009, όταν εισήλθαμε στη δίνη της κρίσης, το δημόσιο χρέος ανερχόταν σε 300 δις ευρώ (127% του ΑΕΠ). Μετά από 16 χρόνια καταστροφής του 25% του ΑΕΠ, μνημονίων, περικοπών και θυσιών, το ονομαστικό δημόσιο χρέος ξεπερνά τα 400 δισεκατομμύρια ευρώ!

Αυτό είναι ο θρίαμβος της Καμπύλης C: Όσες θυσίες κι αν κάνει ο λαός, η εκθετική φύση του ανατοκισμού και της λιτότητας ακυρώνει κάθε προσπάθεια.

Παράλληλα, η είσοδος στο ευρώ επέφερε ένα θανάσιμο πλήγμα: πριν από το 2001, το χρέος ήταν κυρίως εγχώριο και σε εθνικό νόμισμα. Με τη μετατροπή του σε σκληρό ξένο νόμισμα και την υπαγωγή του στο αγγλικό δίκαιο, η χώρα έχασε τη νομισματική της κυριαρχία και μετατράπηκε σε έναν αιώνιο δανειζόμενο ιδιώτη, υποχρεωμένο να εκχωρεί εθνικό πλούτο για να καλύπτει τοκοχρεολύσια.

3. Η Δεύτερη Λεπίδα του Ψαλιδιού: Το Ιδιωτικό Χρέος

Αν το δημόσιο χρέος αφαιρεί την εθνική κυριαρχία από το κράτος, το ιδιωτικό χρέος αφαιρεί την προσωπική ελευθερία από τον πολίτη.

Δίπλα στα 230+ δις των δημοσίων τόκων, προστέθηκε η «κρυφή» Καμπύλη C του ιδιωτικού τομέα. Το συνολικό ιδιωτικό χρέος (ληξιπρόθεσμο και εξυπηρετούμενο προς εφορία, ταμεία, τράπεζες και ξένα funds) αγγίζει πλέον τα 230 δισεκατομμύρια ευρώ.

Με τη συνεχή επιβάρυνση από τόκους υπερημερίας, πανωτόκια και προμήθειες, τα «κόκκινα δάνεια» που αγοράστηκαν από ξένα funds στο 10%–20% της αξίας τους, απαιτούνται τώρα στο 100% της ονομαστικής τους αξίας. Το αποτέλεσμα είναι η βίαιη αναδιανομή του πλούτου: η ιδιωτική περιουσία των Ελλήνων (σπίτια, γη, επιχειρήσεις) μεταβιβάζεται συστηματικά σε offshore εταιρείες και ξένα χρηματοπιστωτικά κέντρα.

Ο Απολογισμός της 25ετίας (2000–2026)

Οικονομική Παράμετρος	Περίοδος 2000–2009	Περίοδος 2010–2026	Συσσωρευμένο Σύνολο (2000–2026)
Τόκοι Δημοσίου Χρέους:	~110 δισ. €	~120+ δισ. €	> 230 δισεκατομμύρια €
Τόκοι & Επιβαρύνσεις Ιδιωτικού Χρέους:	~60 δισ. €	~110+ δισ. €	> 170 δισεκατομμύρια €
Συνολικό Τίμημα Τόκων (Δημόσιο + Ιδιώτες):	~170 δισ. €	~230+ δισ. €	> 400 δισεκατομμύρια € (~2 ετήσια ΑΕΠ)
Ονομαστικό Δημόσιο Χρέος:	140 δισ. €  300 δισ. €	300 δισ. €  >400 δισ. €	Αύξηση κατά +260 δισ. €
Ληξιπρόθεσμο & Εξυπηρετούμενο Ιδιωτικό Χρέος:	< 40 δισ. €	40 δισ. €  230 δισ. €	Εκτόξευση στα 230 δισεκατομμύρια €

 Η σούμα της 25ετίας είναι εφιαλτική: Δημόσιοι τόκοι (230 + δισ.) συν ιδιωτικοί τόκοι και τραπεζικές επιβαρύνσεις (170 + δισ.) ισούνται με πάνω από 400 δισεκατομμύρια ευρώ σε τόκους σε μία 25ετία! Η Ελλάδα κατέβαλε σε τόκους δύο ολόκληρα ΑΕΠ, χωρίς να παραχθεί ούτε ένα ευρώ πραγματικού εγχώριου πλούτου.

4. Οι Δύο Κάνουλες που Αδειάζουν τη Χώρα και τα Τομεακά Ισοζύγια

Πού πηγαίνουν αυτά τα δισεκατομμύρια; Η απάντηση βρίσκεται στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών, το οποίο αποτυπώνει τις δύο αυτόνομες αλλά αλληλοτροφοδοτούμενες ροές καθαρής αιμορραγίας της ελληνικής οικονομίας προς το εξωτερικό:

1. 1η Ροή — Διαρροή Χρέους & Ιδιοκτησίας (Ισοζύγιο Πρωτογενών Εισοδημάτων): Η καθαρή ετήσια διαρροή για τόκους και κέρδη/μερίσματα ξένων ομίλων που εξαγόρασαν τις υποδομές της χώρας.
2. 2η Ροή — Διαρροή Παραγωγικής Εξάρτησης (Εμπορικό Ισοζύγιο): Η αιμορραγία για εισαγωγές ενέργειας, τροφίμων και τεχνολογίας λόγω διάλυσης της εγχώριας παραγωγής.

Η θεμελιώδης μακροοικονομική ταυτότητα των τομεακών ισοζυγίων (Kalecki / Godley) ορίζει:

Όταν ο Εξωτερικός Τομέας είναι σταθερά ελλειμματικός και το Δημόσιο υποχρεώνεται σε «πρωτογενή πλεονάσματα» για τους πιστωτές, ο μοναδικός που καταστρέφεται μαθηματικά είναι ο Εγχώριος Ιδιωτικός Τομέας, ο οποίος αναλώνει τις αποταμιεύσεις του και πνίγεται στα χρέη.

5. Τέταρτο του Αιώνα Μετά: Είναι Δόλος ή Ολική Άγνοια;

Το πιο εξοργιστικό στοιχείο αυτής της 25ετίας δεν είναι μόνο οι αριθμοί.  Είναι η πλήρης, συστηματική και αμετανόητη αφασία του πολιτικού προσωπικού της χώρας.

Επί 25 χρόνια, εναλλασσόμενες κυβερνήσεις, υπουργοί Οικονομικών, σύμβουλοι και συστημικοί αναλυτές παρακολουθούν το δημόσιο χρέος να εκτοξεύεται από τα 140 στα 400+ δισεκατομμύρια ευρώ, το ιδιωτικό χρέος να πνίγει την κοινωνία και τη χώρα να αιμορραγεί 400 δισεκατομμύρια σε τόκους. Και τι κατάλαβαν; Απολύτως τίποτα.

• Δεν κατάλαβαν τη διαφορά μεταξύ ονομαστικής τιμής και πραγματικής αξίας του χρέους.
• Δεν κατάλαβαν ότι σε ένα σκληρό, ξένο νόμισμα χωρίς εθνική κεντρική τράπεζα, τα πρωτογενή πλεονάσματα δεν «σώζουν» τη χώρα, αλλά καταστρέφουν μαθηματικά τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα.
• Δεν κατάλαβαν ότι η Καμπύλη C του ανατοκισμού δεν νικιέται με περικοπές μισθών και συντάξεων, διότι η λιτότητα συρρικνώνει την Καμπύλη Β της παραγωγής, κάνοντας το χρέος ακόμα πιο ανεξέλεγκτο ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Πρόκειται για μια πολιτική ελίτ που συμπεριφέρεται είτε ως απλός διαχειριστής αλλοτρίων συμφερόντων (πλειστηριασμοί, funds, ιδιωτικοποιήσεις) είτε ως οικονομικά αναλφάβητος θεατής. Όταν μετά από 25 χρόνια αποτυχίας επιμένεις στην ίδια συνταγή που αφαίμαξε δύο εθνικά ΑΕΠ σε τόκους, τότε η πολιτική σου κάλυψη δεν είναι πλέον «λάθος εκτίμηση»· είναι συνέργεια στην οικονομική και εθνική αφαίμαξη της πατρίδας.

6. Η Νομισματική Χειραφέτηση: Γιατί η Επιστροφή στη Δραχμή είναι η Μόνη Λύση

Η διατήρηση της Ελλάδας εντός της Ευρωζώνης συνεπάγεται την οριστικοποίηση της ιδιότητάς της ως αποικίας χρέους, όπου ο εθνικός πλούτος εκποιείται διαρκώς για την κάλυψη τοκοχρεολυσίων μιας εκθετικής καμπύλης που δεν μηδενίζεται ποτέ.

Η επιστροφή στο εθνικό κυρίαρχο νόμισμα αποκαθιστά την οικονομική λογική:

• Ακύρωση του Κινδύνου Χρεοκοπίας (Zero Solvency Risk): Ένα κράτος που εκδίδει το δικό του μη μετατρέψιμο νόμισμα με κυμαινόμενη ισοτιμία δεν μπορεί να πτωχεύσει ονομαστικά στις υποχρεώσεις που είναι εκπεφρασμένες σε αυτό.
• Απελευθέρωση από τα Πρωτογενή Πλεονάσματα: Το δημοσιονομικό έλλειμμα της κυβέρνησης (G > T) παύει να θεωρείται «αμαρτία» και μετατρέπεται σε καθαρό χρηματικό πλεόνασμα για τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα (S > I), επιτρέποντας την αποχρέωση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
• Ευθυγράμμιση με τους Πραγματικούς Πόρους: Το όριο της κρατικής δαπάνης δεν είναι η διαθεσιμότητα των Ευρώ, αλλά η διαθεσιμότητα των πραγματικών παραγωγικών συντελεστών (εργατικό δυναμικό, ενέργεια, υποδομές). Η δημοσιονομική πολιτική μετατρέπεται σε εργαλείο πλήρους απασχόλησης.
• 7. Η Τεχνική Αρχιτεκτονική της Μετάβασης

Η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα δεν αποτελεί ένα ακαριαίο «άλμα στο κενό», αλλά μια οργανωμένη θεσμική διαδικασία ανάκτησης της νομισματικής κυριαρχίας:

Άξονας Μετάβασης	Θεσμικό / Τεχνικό Εργαλείο	Προσδοκώμενο Αποτέλεσμα
Νομική Μετατροπή:	Αρχή του Lex Monetae[3]	Μετατροπή όλων των εγχώριων συμβολαίων, χρεών και καταθέσεων σε Δραχμή (1:1).
Προστασία Συστήματος:	Έλεγχοι Κεφαλαίων  και Εγγύηση Καταθέσεων	Αποτροπή κερδοσκοπικών εκροών, 100% εγγύηση εγχώριας ρευστότητας.
Σταθερότητα Ισοτιμίας:	Φορολογική Απαίτηση (Tax-Driven Currency)[4]	Δημιουργία διαρκούς εγχώριας ζήτησης για τη Δραχμή ως «άγκυρα» αξίας.
Εισαγωγές και Ενέργεια:	Διμερείς Συμφωνίες Συμψηφισμού (Barter Trade)	Εξασφάλιση καυσίμων και φαρμάκων χωρίς απαίτηση συναλλάγματος.
Αντι-Πληθωρισμός:	Στοχευμένη Πιστωτική Πολιτική (Credit Guidance)	Διοχέτευση ρευστότητας αποκλειστικά στην παραγωγική ανασυγκρότηση.

Συμπέρασμα

Το χρήμα δεν είναι εμπόρευμα που δικαιούται να αυξάνεται εκθετικά σε βάρος της κοινωνίας. Είναι ένα δημόσιο εργαλείο λογιστικής καταγραφής.[5]

Δέκα χρόνια μετά την πρώτη εκείνη επισήμανση, αποδεικνύεται ότι η εμμονή στην Καμπύλη C οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στη θανάτωση του ξενιστή. Η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα δεν αποτελεί οπισθοδρόμηση, αλλά τη μόνη θεσμική, μακροοικονομική και οργανική προϋπόθεση για να υποταχθεί το χρηματοπιστωτικό σύστημα στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας. Μόνο έτσι θα παύσει η Ελλάδα να λειτουργεί ως αποικία χρέους και θα ευθυγραμμιστεί ξανά με τις πραγματικές, παραγωγικές και κοινωνικές της δυνατότητες.

spyridonstalias@hotmail.com
New York 25/9/2026

Υποσημειώσεις:

[1] Στάλιας, Σπύρος (2016). «Η Καμπύλη C, η Margrit Kennedy και η Ευρωπαϊκή Αυταπάτη», Δημοσιεύτηκε στο Τελευταία Έξοδος, Απρίλιος 2016. Διαθέσιμο στο: https://teleytaiaexodos.blogspot.com/2016/04/blog-post_36.html.

[2] Kennedy, Margrit (1995). Interest and Inflation Free Money: Creating an exchange medium that works for everybody and protects the earth. Seva International.

[3] Proctor, Charles (2012). Mann on the Legal Aspect of Money. Oxford University Press.

[4] Mosler, Warren (1997). Soft Currency Economics. Adams, Lencner & Jr. Ltd.

[5] Ιστορίες κατανόησης του Ανατοκισμού:
Η καμπύλη C έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στη φύση όταν εμφανίζεται, είναι συνυφασμένη με τον γρήγορο θάνατο ή αν εφαρμοστεί συνειδητά από τους ανθρώπους σαν μορφή ανάπτυξης, φέρνει καθολική καταστροφή. Η μορφή της καμπύλης C απεικονίζει την ανάπτυξη του καρκίνου στον άνθρωπο. Καθώς εμφανίζεται, σε λίγο χρόνο αναπτύσσεται, ξεπερνά τις καμπύλες Α και Β, και η ανάπτυξη του μετά  είναι τόσο γρήγορη στο χρόνο, που γίνεται παράλληλη του κάθετου άξονα, και καταστρέφει στο τέλος τον φορέα. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται εκθετική αύξηση στο χρόνο των καρκινικών κυττάρων ή εκθετική αποσύνθεση του ανθρώπου στο χρόνο  που πάσχει από αυτόν.
Θα σας πω ένα λιγότερο καταθλιπτικό παράδειγμα για να γίνει αντιληπτή αυτή η μορφή ανάπτυξης, ή εκθετική ανάπτυξη. Σύμφωνα με την παράδοση,  όταν ο βραχμάνος Μοναχός Σίσα παρουσίασε το σκάκι στον Βασιλιά της Περσίας,  αυτός τόσο πολύ γοητεύτηκε απ’ αυτό, και ρώτησε τον Σίσα τι θα ήθελε ως ανταμοιβή. Τότε ο σοφός εκείνος αλλά και πονηρός ταυτόχρονα καλόγηρος, ζήτησε τόσους κόκκους σιτάρι όσους θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στα 64 τετράγωνα της σκακιέρας, βάζοντας στο πρώτο τετράγωνο ένα κόκκο, στο δεύτερο δύο, στο τρίτο τέσσερις, στο τέταρτο οκτώ κλπ, διπλασιάζοντας έτσι κάθε φορά στο επόμενο τετράγωνο. Ο Βασιλιάς κρίνοντας το αίτημα ασήμαντο τον ξαναρώτησε για κάτι σοβαρότερο. Στην επιμονή όμως του Σίσα, ο Βασιλιάς διέταξε τον Υπουργό Επισιτισμού να ικανοποιήσει το αίτημα του Σίσα. Η έκπληξή του όμως υπήρξε μεγάλη, μέχρι εγκεφαλικού επεισοδίου, όταν ο Υπουργός Επισιτισμού του ανέφερε ότι όχι μόνο το σιτάρι της ηγεμονίας, αλλά και όλη η παγκόσμια παραγωγή να μαζευτεί,  δεν θα έφθανε να ικανοποιήσει το αίτημα του Σίσα.
Του είπε δηλαδή ότι, αν το βάρος ενός κόκκου σταριού είναι 0,053 γραμμάρια, θα χρειαζόντουσαν 977.677.436.907 τόνοι σταριού  ή 18.446.744.073.709.551.615 κόκκοι σταριού για να καλύψουν την σκακιέρα του Σίσα.  Αν ο Βασιλιάς τηρούσε την υπόσχεση του οι  υπήκοοι για εκατοντάδες χρόνια θα δούλευαν για το Σίσα και το κράτος  θα καταλυόταν. Ήταν καρκίνος για το Βασίλειο η απαίτηση του Σίσα. Με άλλα λόγια ενώ η παραγωγή του Βασιλείου ήταν στην καμπύλη Β, ο Σίσα ζήταγε ως αμοιβή την καμπύλη C. Πράγμα αδύνατο. Σκεφτείτε ότι η παγκόσμια παραγωγή σταριού το 2014-2015 ήταν 722 εκατ. τόνοι σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ. (Τους χαιρετισμούς μου, επί τη ευκαιρία, στη Σκακιστική Λέσχη της Κέρκυρας). Ακόμα ο Σίσα τρέχει να σωθεί!
Έχω ακόμα ένα άλλο ωραίο παράδειγμα. Ας υποθέσουμε ότι την ημέρα γέννησης του Ιησού, κάποιος κατέθετε, με ετήσιο επιτόκιο 4%, ένα σεντς. Το 1750 μ.Χ ένας απόγονος του καταφθάνει στην Τράπεζα και ζητά το κεφάλαιο και τους τόκους. Η Τράπεζα κανονικά θα έπρεπε να του καταβάλει μια μπάλα χρυσού….ίση με το βάρος της Γης! Αν εμφανιζόταν το 1990, και απαιτούσε τον τόκο και το κεφάλαιο, δηλαδή μετά από 240 χρόνια, η Τράπεζα θα έπρεπε να του καταβάλει 8.190 μπάλες χρυσού ίσες με το βάρος της γης εκάστη. Αν υποθέσουμε τώρα ότι το επιτόκιο ήταν 5%, τότε την μπάλα χρυσού ίση με το βάρος της γης θα την εδικαιούτο το 1466 μ.Χ, ενώ το 1990, μετά από 444 χρόνια, θα εδικαιούτο να πάρει 2,200 δισεκατομμύρια  μπάλες χρυσού, ίση η κάθε μια με το βάρος της γης. Είδατε αυτό το 1% τι διάφορα κάνει; Ποια φυσική παραγωγή άραγε θα μπορούσε να αποπληρώσει μια τέτοια απαίτηση; Καμία!
Τον  πρακτικό κανόνα που ονομάζεται ‘κανόνας 72’ τον παραθέτω πάλι για λόγους συνοχής. Αυτός, κατά μεγάλη προσέγγιση, μας δίνει τον χρόνο  διπλασιασμού ενός χρέους. Δηλαδή ο χρόνος διπλασιασμού,   βρίσκεται αν διαιρέσουμε τον αριθμό 72 δια του επιτοκίου. Δηλαδή ένας χρέος με επιτόκιο 1% διπλασιάζεται σε 72 χρόνια, με 2% όμως μόλις σε 31 χρόνια, με 3% σε 24 χρόνια, με 6% σε 12 χρόνια, με 10% σε 7,2 χρόνια, με 12% σε 6 χρόνια. Με 20% που βάζουν οι πιστωτικές κάρτες μόλις σε 3,6 χρόνια το χρέος έχει διπλασιαστεί.
Αυτός ο μη φυσικός τύπος ανάπτυξης, πλην όμως μαθηματικός τύπος ανάπτυξης,  εισήλθε στην οικονομική ζωή από τους Τραπεζίτες και τους Βαρόνους του Χρήματος, αφού πρώτα τον αποκατέστησε στην φύση της οικονομίας και τον ενέταξε βαθειά στην ηθική του δυτικού ανθρώπου, ο Ιωάννης Καλβίνος (1509-1564), ένας από τους μεγάλους πατέρες του προτεσταντισμού, αφήνοντας πίσω το Κοράνι και τις άλλες Χριστιανικές  Εκκλησιές  που καταδίκαζαν τον τόκο. Από τότε η Γενεύη και η Ελβετία έγιναν από τα μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά κέντρα, ενώ ετέθησαν οι  βάσεις της θεολογικής οικονομικής σκέψης, με άλλα λόγια του νεοφιλελευθερισμού.