Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ διεξάγεται βασικά για τη δημιουργία ισραηλινής ηγεμονίας σε όλη τη Δυτική Ασία.

του Alastair Crooke*
μετάφραση Φλώρα Παπαδέδε

Strategic-Culture, 05/03/2026

Σε ένα επίπεδο, η σύγκρουση αποτελεί μια υπαρξιακή μάχη, που διεξάγεται μεταξύ των ιρανικών πυραυλικών και αναχαιτιστικών δυνατοτήτων έναντι εκείνων των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Η συμβατική σκέψη ήταν πως επρόκειτο για μια άσκηση-παιχνιδάκι: Το Ιράν δεν θα μπορούσε να ανταγωνιστεί την τεχνολογία και την ισχύ πυρός των ΗΠΑ και θα αναγκαζόταν να συνθηκολογήσει.

Η στρατιωτική ταπείνωση του Ιράν, σε συνδυασμό με τον αποκεφαλισμό της ηγεσίας του, θα οδηγούσε – υποτίθεται – σε μια αυθόρμητη έξαρση λαϊκίστικης δυσαρέσκειας που θα κατέκλυζε το ιρανικό κράτος και θα το επανέφερε στη δυτική σφαίρα.

Στο επίπεδο της καθαρά διμερούς διαμάχης – καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στην τέταρτη ημέρα – το Ιράν κρατάει το τιμόνι. Το κράτος δεν έχει καταρρεύσει, αλλά αντίθετα επιτίθεται με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο και χτυπά το Ισραήλ με υπερηχητικούς πυραύλους, οπλισμένους (για πρώτη φορά) με πολλαπλές κατευθυνόμενες κεφαλές.

Σε αυτό το σημείο, το Ιράν βρίσκεται στα πρόθυρα να εξαντλήσει πλήρως τα αποθέματα αναχαίτισης [που διαθέτουν οι ΗΠΑ] στον Περσικό Κόλπο – και επίσης, έχει μειώσει σημαντικά τα φθίνοντα αποθέματα αεράμυνας του Ισραήλ και της Αμερικής, καθώς το Ιράν αρχικά έδωσε προτεραιότητα σε παλαιότερους πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εξαντλούν την αεράμυνα. Οι ιρανικοί πύραυλοι υψηλής τεχνολογίας που πετούν με ταχύτητες πάνω από 4 Mach  αποδεικνύονται σε μεγάλο βαθμό απρόσβλητοι από την ισραηλινή αεράμυνα.

Η δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη, από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, αποδείχθηκε θεμελιώδες λάθος. Αντί να προκαλέσει την κατάρρευση του ηθικού, οδήγησε σε μαζικές εκρήξεις υποστήριξης προς την Ισλαμική Δημοκρατία. Προς ολοφάνερη έκπληξη της Ουάσιγκτον, εξαγρίωσε επίσης τους Σιίτες σε όλη την περιοχή με εκκλήσεις για τζιχάντ και για εκδίκηση για τη δολοφονία ενός σεβαστού σιίτη θρησκευτικού ηγέτη. Το Τελ Αβίβ και η Ουάσιγκτον παρερμήνευσαν εντελώς την κατάσταση.

Συνοψίζοντας, το Ιράν είναι ανθεκτικό και παραμένει σταθερό μακροπρόθεσμα έναντι των ΗΠΑ, των οποίων ο υπολογισμός βασίστηκε σε έναν γρήγορο πόλεμο τύπου «χτυπώ και φεύγω» – μια στρατηγική που επιβλήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την έλλειψη πυρομαχικών. Οι μοναρχίες του Κόλπου κλονίζονται. Η «φίρμα» του Κόλπου – ευημερία, πολλά χρήματα, τεχνητή νοημοσύνη, παραλίες και τουρισμός – πιθανότατα έχει τελειώσει. Ίσως ούτε το Ισραήλ να μπορέσει να επιβιώσει στην παρούσα κατάστασή του.

Ωστόσο, οι γεωπολιτικές επιπτώσεις εκτείνονται πολύ πέρα ​​από το Ιράν και τα κράτη του Κόλπου. Το επιλεκτικό κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν και η γενικότερη καταστροφή των λιμενικών εγκαταστάσεων του Κόλπου, δείχνουν κάτι άλλο.

Πάρτε για παράδειγμα την ιδιαίτερη εστίαση του Ιράν στην καταστροφή των υποδομών του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν. Ο Πέμπτος Στόλος αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της περιφερειακής ηγεμονίας των ΗΠΑ – όπως παρατίθεται εδώ:

«Περίπου το 90% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται από αυτές τις περιοχές και ο έλεγχος των ΗΠΑ εγγυάται τις διασυνδεδεμένες αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας. Ο στόλος καλύπτει επίσης τρία ζωτικά στρατηγικά σημεία: το Στενό του Ορμούζ, τη Διώρυγα του Σουέζ και το Στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Και η έδρα του δεν αποτελεί απλώς ένα λιμάνι. Συνιστά ένα ολοκληρωμένο κέντρο ραντάρ, πληροφοριών και βάσεων δεδομένων».

Το Ιράν έχει καταφέρει να καταστρέψει τα ραντάρ και μεγάλο μέρος της λιμενικής και διοικητικής υποδομής του Μπαχρέιν. Εκδιώκει συστηματικά τις αμερικανικές δυνάμεις από τον Κόλπο.

Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν δεν σχεδιάζεται απλώς για να προσθέσουν οι ΗΠΑ τους ιρανικούς πόρους στο “χαρτοφυλάκιο ενεργειακής κυριαρχίας” τους, όπως στο μοντέλο της Βενεζουέλας. Το Ιράν, πέρυσι, αντιπροσώπευε μόνο το 13,4% περίπου του συνολικού πετρελαίου που εισήγαγε η Κίνα δια θαλάσσης – κάτι που δε συνιστά κρίσιμο παράγοντα.

Ωστόσο, ο πόλεμος στο Ιράν αφορά σε ένα μεγαλύτερο αμερικανικό παιχνίδι: τον έλεγχο στρατηγικών σημείων διέλευσης και διαμετακόμισης ενέργειας γενικότερα, έτσι ώστε να αποκλειστεί η πρόσβαση της Κίνας στις αγορές ενέργειας και να περιοριστεί η ανάπτυξή της.

Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας (NSS) του Τραμπ έθεσε ως στόχο της πολιτικής των ΗΠΑ την «επανεξισορρόπηση της οικονομίας της Κίνας στην κατεύθυνση της οικιακής κατανάλωσης».

Αυτή είναι η αμερικανική κωδική ορολογία για τον εξαναγκασμό της Κίνας να εξάγει λιγότερα και να εισάγει περισσότερα μέσω μιας ριζικής οικονομικής αναδιάρθρωσης προς την κατανάλωση περισσότερου εγχώριου προϊόντος — με στόχο την αποκατάσταση του μεριδίου της Αμερικής στις παγκόσμιες εξαγωγές έναντι των υπερανταγωνιστικών και φθηνότερων κινεζικών εξαγωγών.

Ένας τρόπος για να επιβληθεί αυτή η μετατόπιση θα ήταν μέσω δασμών και εμπορικού πολέμου. Αλλά ένας άλλος θα ήταν να αποκλειστεί η πρόσβαση της Κίνας στις ενεργειακές αγορές που η ίδια – και η ευρύτερη αγορά BRICS – απαιτεί για ανάπτυξη. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί, σύμφωνα με την στρατηγική της NSS, περιορίζοντας την προσφορά πόρων – δηλαδή με την επιβολή ναυτικών αποκλεισμών σε στρατηγικά σημεία διέλευσης, με πολιορκία και με κατάληψη πλοίων μέσω αυθαίρετων κυρώσεων σε σκάφη (όπως έγινε στην αντιπαράθεση με τη Βενεζουέλα).

Εν ολίγοις, οι επιθέσεις του Ιράν στον Κόλπο μπορεί να έχουν αρχικά ως στόχο να μεταφέρουν ένα μήνυμα ότι η ευθυγράμμιση των γειτόνων του στον Κόλπο με το Ισραήλ και την Αμερική και εναντίον του Ιράν δεν είναι πλέον αποδεκτή από το Ιράν. Αλλά αυτό που φαίνεται επίσης να κάνει το Ιράν είναι να προσπαθεί να αποσπάσει από τον έλεγχο των ΗΠΑ βασικά θαλάσσια σημεία διέλευσης, λιμάνια και ναυτικούς διαδρόμους – και να τα θέσει υπό ιρανικό έλεγχο.

Με άλλα λόγια, να τεθούν υπό ιρανικό έλεγχο οι παρακείμενες στον Περσικό Κόλπο θαλάσσιες οδοί. Μια τέτοια μετατόπιση θα ήταν εξαιρετικά σημαντική – όχι μόνο για την Κίνα και τις σχέσεις του Ιράν με την Κίνα, αλλά και για τη Ρωσία, η οποία έχει ανάγκη να διατηρήσει ανοιχτές τις θαλάσσιες οδούς εξαγωγών.

Αν το Ιράν επικρατήσει σε αυτόν τον τιτάνιο αγώνα εναντίον του Ισραήλ και της κυβέρνησης Τραμπ, οι επιπτώσεις θα είναι τεράστιες. Το (επιλεκτικό) κλείσιμο του Ορμούζ για μήνες, από μόνο του, θα προκαλέσει χάος στις ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου κι ενδεχομένως θα προκαλέσει κρίση και στην αγορά χρέους.

Επιπλέον, η κατάρρευση της «φίρμας του Κόλπου» ως ασφαλούς επενδυτικού καταφυγίου πιθανότατα θα οδηγήσει στην υποτίμηση του δολαρίου, καθώς οι επενδυτές αναζητούν εναλλακτική γεωγραφική θέση για να τοποθετήσουν τα κεφάλαιά τους.

Ο διάδρομος των ΗΠΑ «Δρόμος Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία στον Νότιο Καύκασο» πιθανότατα θα πάει άκλαυτος. Αυτό πιθανότατα θα ωθήσει την Ινδία να επιστρέψει — και να παραμείνει — στις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και θα επηρεάσει τις σχέσεις της Ινδίας με το Ισραήλ.

Πέρα από την γεωπολιτική αναδιάρθρωση ως αποτέλεσμα του πολέμου, η γεωοικονομική αρχιτεκτονική επίσης θα αλλάξει σημαντικά.

* Ο Alastair Crooke είναι πρώην Βρετανός διπλωμάτης, ειδικός απεσταλμένος επί δεκαετίες για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις στη Μέση Ανατολή, ιδρυτής και διευθυντής του Φόρουμ για τις Συγκρούσεις (Conflicts Forum) με έδρα τη Βηρυτό.

Πηγή: strategic-culture.su